Afrika Neden Hâlâ Yoksul?

Afrika, yer altı ve yer üstü kaynakları bakımından dünyanın en zengin kıtalarından biri olmasına rağmen küresel yoksulluk haritalarında hâlâ ilk sıralarda yer almaktadır.

Altın, elmas, kobalt, uranyum ve petrol gibi stratejik kaynakların önemli bir bölümü Afrika topraklarında bulunmasına rağmen bu zenginlik, kıta halklarının refahına dönüşmemektedir.

Bu çelişki, yoksulluğun doğal değil, tarihsel ve siyasal olarak üretilmiş bir olgu olduğunu göstermektedir.

Afrika’nın yoksulluğu bir eksiklik değil, süreklilik arz eden bir düzenin sonucudur.

Bu düzenin temelleri sömürgecilik döneminde atılmıştır. Avrupa merkezli sömürge yönetimleri, Afrika’yı üretim yapan bir özne değil, ham madde sağlayan bir kaynak alanı olarak konumlandırmıştır. Diyanet İslam Ansiklopedisi’nde sömürgecilik, ekonomik sömürüyle sınırlı olmayan; toplumsal yapıyı, yönetim biçimlerini ve zihniyeti dönüştüren kapsamlı bir tahakküm sistemi olarak tanımlanmaktadır. Sömürgecilik sona ermiş görünse de kurduğu ekonomik ilişkiler ağı büyük ölçüde korunmuştur.

Bağımsızlık sonrası dönemde Afrika ülkelerinin büyük bölümü, dış borç, tek ürüne dayalı ekonomi ve kırılgan devlet yapılarıyla küresel sisteme eklemlenmiştir. Birçok veri, Afrika ülkelerinin çoğunda gayrisafi yurt içi hasılanın önemli bir kısmının tarım veya ham madde ihracatına dayandığını ortaya koymaktadır. Bu yapı, fiyat dalgalanmalarına açık, sanayileşmeden yoksun ve dışa bağımlı ekonomiler üretmektedir. Yoksulluk bu nedenle istisna değil, sistemin doğal çıktısı hâline gelmektedir.

Afrika’daki yoksulluğun sürmesinde siyasal istikrarsızlık ve yapay sınırların da belirleyici rolü vardır. Sömürge döneminde çizilen sınırlar, etnik ve kültürel gerçeklikleri dikkate almadan oluşturulmuş; bu durum iç çatışmaları ve yönetim krizlerini beslemiştir. Kaynakların adil paylaşımı yerine güvenlik harcamalarına yönelen bütçeler, eğitim ve sağlık gibi temel alanların ihmal edilmesine yol açmıştır. Böylece yoksulluk, yalnızca ekonomik değil, kurumsal bir sorun hâline gelmiştir.

Afrika’nın yoksulluğu, kaynak eksikliğinden değil, sömürgeci süreklilikten beslenen bir küresel düzenden kaynaklanmaktadır. Zenginliğin üretildiği fakat kıta dışına aktarıldığı bu yapı değişmeden, Afrika’nın kalkınmasından söz etmek mümkün değildir. Afrika neden hâlâ yoksul sorusu, aslında küresel sistemin kimin için çalıştığını sorgulayan bir sorudur. Bu sorgulama yapılmadıkça, yoksulluk Afrika’nın kaderi gibi sunulmaya devam edecektir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir