Sudan Krizini BAE ve İsrail Ekseni Üzerinden Okuma

Sudan’da 2023’te yeniden patlak veren iç savaş yalnızca ülkenin askeri fraksiyonları arasındaki bir iktidar çatışması değildir. Krizin arka planında, bölgesel aktörlerin nüfuz mücadelesi ve küresel güçlerin çıkar hesapları iç içe geçmiştir. Veriler, ülkenin 10 milyondan fazla insanı yerinden eden bir insani felaketle karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Ancak bu yıkımın asıl dinamikleri Sudan’ın zengin kaynakları, Kızıldeniz’e açılan stratejik konumu ve bölgesel güçlerin artan ekonomik-askerî rekabetinde aranmalıdır. Bu bağlamda Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İsrail, son yıllarda Sudan’daki çatışmanın görünmez ama belirleyici iki dış aktörü haline gelmiştir.

BAE’nin Sudan’daki etkisi, ekonomik yardım ve ticaret maskesi altında yürüyen paramiliter finansman ağı üzerinden izlenebilmektedir. Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF), altın madenciliği ve sınır kaçakçılığı üzerinden önemli gelir kaynaklarına sahip olup bu kaynakların büyük kısmı BAE merkezli şirketler aracılığıyla küresel piyasalara taşınmaktadır. RSF’nin lideri Hemedti ile Abu Dabi arasında kurulan mali ağ çatışmanın uzamasına doğrudan katkı sağlamaktadır. BAE’nin bu desteği yalnızca ekonomik çıkarla sınırlı değildir.

Körfez’deki güvenlik mimarisinde Sudan’ı, Yemen ve Libya gibi bölgelerde kullanılan “taşeron güç” modeline dâhil etme hedefini yansıtmaktadır. Böylece BAE, Afrika Boynuzu’nda askeri ve ekonomik nüfuzunu kalıcılaştırmaya çalışmaktadır. İsrail’in Sudan’daki rolü ise daha karmaşık fakat aynı derecede stratejiktir. 2020’de Trump döneminde imzalanan Abraham Anlaşmaları İsrail ile Sudan arasında diplomatik normalleşmenin yolunu açmıştı. Bu süreçte İsrail, Sudan ordusuyla istihbarat paylaşımı ve güvenlik koordinasyonu kurarak Kızıldeniz hattında İran etkisini sınırlamayı amaçladı.

Ancak İsrail’in “normalleşme” adımı, Sudan’ın iç dengelerini daha da kırılgan hale getirdi. RSF ve ordu arasındaki güç mücadelesinde İsrail farklı kanallarla her iki tarafa da temas kurarak, ülkenin iç krizini bölgesel denge politikalarının aracı haline getirdi. Böylece Tel Aviv yönetimi, hem Mısır hem Etiyopya hattında stratejik üstünlük arayışını Sudan’ın istikrarsızlığı üzerinden sürdürdü.

Batı’nın bu iki aktörle kurduğu örtülü ittifak Sudan krizinin uluslararası boyutunu derinleştirmektedir. ABD ve Avrupa Birliği, görünüşte tarafsız arabuluculuk yürütse de sahadaki güç dengeleri BAE’nin finansal, İsrail’in ise istihbari desteğiyle şekillenmektedir.

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir